Gölge Uzunluğu

Gölge boyu nasıl bulunur?

Düşey cismin yüksekliği, yatay zemindeki gölge ve gelen ışın bir dik üçgen oluşturur. Güneşin ufuktan yüksekliği α ise tan α, yükseklik bölü gölge uzunluğudur. Böylece gölge boyu yüksekliğin tan α değerine bölünmesiyle bulunur.

Örnek ve sınırlar

Güneş yüksekliği 45° olduğunda 2 m boyundaki cismin gölgesi de 2 m olur. Güneş tam başucunda ise gölge boyu sıfırdır. Ufukta ve ufkun altında bu model sonlu bir boy vermez. Eğimli zemin, eğik cisimler, çevredeki engeller ve yarı gölge dahil değildir. Ufka yakın sonuçlar açı ölçüsündeki küçük belirsizliklere çok duyarlıdır.

Açıyı ve yüksekliği seçmek

Güneş yükseklik açısı ufuk düzleminden ölçülür. Başucu açısından farklıdır. Elinizde başucundan ölçülen açı varsa bunu doğrudan güneş yüksekliği alanına yazmayın. Cismin yüksekliği de gölgeyi ölçtüğünüz yatay düzleme göre düşey mesafe olmalıdır. Arazi boyunca ölçülen eğik boy aynı girdi değildir. Açı için seçtiğiniz birim ile yazdığınız sayının uyumunu kontrol edin.

Örneğin yüksekliği 4 m olan düşey bir direk ve güneş yüksekliği 30° olsun. Dik üçgende tan 30° = 1/√3 olduğundan gölge 4√3 ≈ 6,928203 m çıkar. Bu değer direğin tabanından gölgenin ucuna kadar yatay mesafedir. Direğin tepesinden gölge ucuna olan eğik ışın uzunluğu değildir. Aynı açıda yüksekliği iki katına çıkarmak gölge boyunu da iki katına çıkarır.

Güneş yükseldikçe gölge kısalır. Ancak bu ilişki açıya göre doğrusal değildir. Açıyı iki katına çıkarmak gölgeyi her zaman yarıya indirmez. Özellikle güneş ufka yaklaşırken küçük bir açı değişimi büyük bir boy farkına dönüşebilir. Ölçüm belirsizliği yüksekse sonuçtaki çok sayıda basamağı gerçek hassasiyet olarak yorumlamayın.

Araç güneşin tarih ve konuma göre açısını bulmaz. Bu açıyı ayrı belirlemeniz gerekir. Ayrıca gölge doğrultusunu ve çevredeki nesnelerin birbirini gölgelemesini çözmez. Çatı veya arazi eğimliyse düz zemin sonucu yalnız bu ideal geometrinin karşılığıdır.