Aydınlatma Hesabı: Lümen, Lüks ve Armatür Sayısı

Lümen ve lüks arasındaki ilişki

Lümen (lm) bir kaynağın yaydığı toplam ışık miktarıdır. Lüks (lx) bir yüzeye düşen ışığın yoğunluğudur: bir metrekareye bir lümen düşerse aydınlık bir lükstür. Yani lüks = lümen / metrekare. Ancak armatürden çıkan ışığın hepsi çalışma düzlemine ulaşmaz, bir kısmı duvar ve tavanda kaybolur. Lümen yöntemi bu kaybı iki katsayıyla hesaba katar.

Lümen yöntemi

n = E × A / (Φ × UF × MF)

• E: istenen ortalama aydınlık düzeyi (lx)
• A: oda alanı (m²)
• Φ: bir armatürün ışık akısı (lm)
• UF: kullanma faktörü, çalışma düzlemine ulaşan ışığın payı
• MF: bakım faktörü, kirlenme ve zamanla ışık kaybı için

Formül tersinden okunursa eldeki armatür sayısıyla çıkan aydınlık bulunur: E = n × Φ × UF × MF / A.

Örnek

8 m × 6 m ölçülerinde bir ofiste 500 lx isteniyor. Armatürler 3600 lm, UF 0.5, MF 0.8 olsun. Bir armatürden çalışma düzlemine 3600 × 0.5 × 0.8 = 1440 lm ulaşır. Gereken sayı 500 × 48 / 1440 = 16.7, yani 17 armatürdür. 17 armatürle ortalama aydınlık 510 lx çıkar.

Kullanma faktörü ve oda indeksi

Kullanma faktörü üreticinin tablosundan okunur. Tabloya girmek için oda indeksi gerekir: K = a × b / (h × (a + b)). Buradaki h, armatür ile çalışma düzlemi arasındaki yüksekliktir. Geniş ve basık odalarda indeks büyük, dar ve yüksek odalarda küçük çıkar. İndeks büyüdükçe kullanma faktörü artar.

Nokta kaynak yöntemi

Tek bir kaynağın belli bir noktada oluşturduğu aydınlık, ışık şiddetinden bulunur: E = I × cos θ / d². Kaynak 3 m yüksekte, nokta 4 m yanda ise uzaklık 5 m, cos θ = 0.6 olur. 2400 cd ışık şiddeti için aydınlık 2400 × 0.6 / 25 = 57.6 lx çıkar.

Sınırlar

Lümen yöntemi ortalama değer verir. Düzgünlük, kamaşma, renksel geriverim ve acil aydınlatma ayrıca değerlendirilir. Gereken aydınlık düzeyleri araca gömülmemiştir, geçerli standarttan alınmalıdır. Kesin tasarım için aydınlatma hesap yazılımı ve üreticinin fotometrik verisi kullanılır.